Anlatının arkasındaki ihtiyacı merak etmek
Duvarı kimin çizdiğini sorduğunuzda çocuğunuz hayali bir kahramanı işaret edebilir. Küçük yaşlarda hayal ile yaşanan olayın anlatıda birbirine karışması, daha büyük bir çocuğun cezadan kaçınmak için bilgi saklamasıyla aynı değildir. Yaşını, olayın koşullarını ve bu davranışın hangi durumlarda ortaya çıktığını birlikte düşünmek gerekir. Tek bir anlatıdan çocuğa kalıcı bir kişilik etiketi koymak ilişkiyi zorlayabilir.
Çocuk bazen eleştiriden korunmak, bir gruba kabul edilmek veya yetişkinin beklentisini karşılamak için gerçeği değiştirebilir. Bunlar davranışı onaylamayı gerektirmez; hangi ihtiyacın karşılanamadığını anlamaya yardımcı olur. Evde hatalar karşısında neler yaşandığına bakın. Gerçeği söylediğinde daha ağır tepkiyle karşılaşan bir çocuğun açık konuşmakta zorlanması şaşırtıcı değildir.
Gerçeği bilinen olayda tuzak soru sormamak
Ne olduğunu biliyorsanız çocuğu itirafa zorlayacak bir sınav kurmak yerine gördüğünüz durumu tarif edebilirsiniz. Masadaki kesilmiş kâğıtları gösterip nasıl toparlanacağını konuşmak, suçlu aramaktan farklı bir yol açar. Önce sakinleşmek için kısa bir ara vermek de mümkündür. Ses yükseldiğinde konuşmayı sürdürmek, çocuğun savunmaya geçmesini kolaylaştırabilir.
Sorumluluk almak ile utandırılmak birbirinden ayrılmalıdır. Verilen zararı uygun biçimde onarmak veya yanlış bilgiyi düzeltmek üzerinde çalışılabilir. Gerçeği açıkladığında bunu fark ettiğinizi belirtin; sınırsız ödül sözü vermeniz gerekmez. Yetişkinlerin istemedikleri davetleri reddederken kullandığı bahaneler gibi gündelik örnekler de çocuğun dürüstlüğü nasıl öğrendiğini etkileyebilir.
Tekrarlanan örüntüyü birlikte değerlendirmek
Davranışın sıklığını, öncesindeki olayları ve sonrasında ne değiştiğini kısa notlarla izleyebilirsiniz. Arkadaşlıklar, okul ya da aile ilişkileri belirgin etkileniyorsa bir psikologla görüşmek yararlı olabilir. Değerlendirme yalnız çocuğun sözlerini sınamak için yapılmaz; gelişimsel düzeyi ve ilişkilerdeki koşulları anlamayı da kapsar. Ciddi bir güvenlik konusunu anlatıyorsa sırf geçmişte farklı şeyler söyledi diye göz ardı etmeyin; uygun koruyucu desteği arayın.
Değerlendirme süreci hakkında çocuk psikoloğu ankara sayfamızda bilgi bulabilir; ebeveyn danışmanlığı nedir, kimler için uygundur ve çocuklarda siber zorbalık ve aileye düşen görevler yazılarımızı da okuyabilirsiniz.