Önce tahmininizi yumuşak biçimde sunmak
Çok istediği arkadaş buluşması ertelendiğinde çocuğunuzun sesi yükselebilir ama ne hissettiğini söyleyecek sözcüğü bulamayabilir. Böyle anlarda duyguyu kesin olarak bildiğinizi ilan etmek yerine hayal kırıklığı yaşamış olabileceğini söyleyebilirsiniz. Çocuğunuz bu tahmini değiştirebilir veya henüz yanıt vermeyebilir. Duygu sözcüklerini öğrenmek, yetişkinin her yorumunu kabul etmesi anlamına gelmez.
Küçük çocuklarla az sayıda, anlaşılır sözcükten başlayabilirsiniz. Duygunun bedendeki işaretlerini fark etmek de dili destekleyebilir: Sıkılan eller, hızlanan nefes veya ağırlaşmış hissetmek konuşulabilir. Ancak her hareketten bir duygu çıkarmaya çalışmayın. Uykusuzluk, ağrı ve açlık gibi bedensel ihtiyaçlar da dikkate alınmalıdır.
Gündelik anlarda sözcüklere yer açmak
Birlikte okuduğunuz öyküdeki karakterin ne hissedebileceğini merak etmek, doğrudan çocuğu sorgulamadan duygular hakkında konuşma alanı sunar. Aynı olayda iki kişinin farklı hissedebileceğini gösterebilirsiniz. Karakterin duygusunu bulmayı doğru cevabı olan bir yarışmaya dönüştürmeyin. Çocuğun yorumu sizinkinden farklı olduğunda gerekçesini dinlemek yeterli olabilir.
Kendi gününüzden küçük ve yaşına uygun örnekler vermek başka bir alışkanlıktır. Beklediğiniz bir iş ertelendiğinde üzüldüğünüzü ve bununla nasıl baş etmeye çalıştığınızı anlatabilirsiniz. Yetişkin sorunlarının ayrıntısını yüklemeden duygu ile davranışı ayırın. Kızgın olmak anlaşılabilir; birine zarar vermek için izin değildir. Sınır koyarken duyguyu reddetmemeniz bu ayrımı görünür kılar.
Konuşma isteğine saygı göstermek
Her akşam bütün duygularını saymasını istemek bazı çocuklarda baskı yaratabilir. İsterse resimle, oyunla veya daha sonra anlatmasına alan bırakın. Ağlama sırasında duygu sözcüğü öğretmeye çalışmak yerine önce sakinleşmesine eşlik etmek gerekebilir. Söz bulamaması o duygunun olmadığı anlamına gelmez. İfade etmekteki güçlük uzun süre ilişkilerini ve günlük hayatını etkiliyorsa bir psikologla görüşebilirsiniz. Evdeki alışkanlıklar destek sağlayabilir, fakat değerlendirme gereksinimini ortadan kaldırdığı varsayılmaz.
Değerlendirme süreci hakkında çocuk psikoloğu ankara sayfamızda bilgi bulabilir; ilk seansa hazırlık ve batıkent’te çocuklarda ekran süresi ve dijital denge yazılarımızı da okuyabilirsiniz.